2 - منافقان و منغمران در شقاوت ، از آن جايى كه در دركات اسفل جهنم قرار دارند و موجبات عذاب و آلام و منشأ استجلاب غضب حق در مقام روح آنان داراى ريشه و بنيان است ، چنان عذاب روحى و نفسانى آنان شديد است كه عذاب صورى در آنان حس نمىشود ، چه آن كه شكنجهء روحى آن هم در حد اعلاى عذاب ، با الم ظاهرى ، قابل مقايسه نمىباشد و متوطّن در درك اسفل ، عذاب ظاهر را درك ننمايد و اين ، نتيجهء تخليص و تمييز حاصل از اسم رحيم است در اهل نفاق و يا آن كه موطن عذاب ، دركات اسفل است و در دركات اعلى كه جاى عذاب صورى است ، مكان استقرار ندارند ، يعنى موطن عذاب آنان در غير دركات اعلاست . فافهم . 3 - مرحلهء غضب تام ، در ازاى رحمت تام است ؛ چه آن كه اشخاص معذّب و متألّم به آلام تام و به حسب مواطن اخروى ، در درك اسفل و اعلى قرار دارند . و مشركان و كفار و نواصب به اعتبار حكم اسم « رحيم » معذب به عذاب خالص مجزّا از رحمت و متألم به آلام دون لذت ، مظهر غضب الهى مىباشند و جماعت مخصوص به عذاب خالص ، به عذاب دائمى گرفتارند ، چون عذاب آنان ناشى از همان اسمى است كه در اهل ايمان و مستحقان رحمت حق ، موجب خلاصى از عذاب و آلام است و چون نحوهء وجود اين جماعت و مرتبهء وجود آنان ، مقام بعد از رحمت حق است ، هرگز بوى رحمت به مشام آنان نرسد و در حق آنان تبدّل به لذت ، با تبدّل نحوهء وجود آنان ملازم است . خاتمه اسماى الهيه به مناسبت لزوم سنخيت بين علت و معلول و وجوب تناسب بين ظاهر و مظهر ، بر مظاهرى حكم نمايند كه با اسم حاكم بر آن ، هر اسمى استعدادات لازمهء اعيان را ظاهر نمايد و هر عينى از براى تأثر از اسم مناسب با خود مستعد مىباشد ، لذا اسماى جلاليه و جماليه بر مظاهر سعدا و اشقيا حاكمند . تمامى نعم